[Hamdullah]

"Hilali (Ramazan hilalini) görmedikçe oruca başlamayın. (Şevval) hilalini görmedikçe de oruca son vermeyin (bayram yapmayın). Şayet hava kapalı olursa (hilali görmenize mâni olursa) ayı 29'a tamamlayın."

(Buhârî, Savm, 11; Müslim, Sıyam, 2, 3, 4, 19)

Bu hadise göre bir ay kamerî aya göre 28 gündür. Ayın 14'ü gibi parlak" (veya "Ayın ondördü"), Türkçede
dolunay evresindeki Ay'ın en aydınlık, en net ve en güzel halini ifade eden bir deyimdir. yani kameri ayın ortası, iki evre var ve 14 gün bir evre, iki evre 28 gün, 28 gün eder tam bir kameri ay. Havanın kapalı olması durumu ise o gün içindi. Bugün iletişim imkânları mevcut, açık olan yerde havaya bakılır. Ama ay doğma ve batma saatleri gökyüzüne bakmak için uygun değil. Çünkü İstanbul'da ay batma saati 16:23 olduğu için daha oruç açılmadan ay batmış oluyor. Yani daha gündüzken ay battı ve altımıza geçiyor. Tepe noktasında gökyüzünde değil ay; dünya yuvarlak olduğu için ay batınca altımızda kalıyor. Gökyüzüne bakmak fayda etmez artık, ay ters tarafta. O yüzden "ayı görmedik" hikâyesi ve Ramazan'ı 29'a tamamlama hikâyesi fasa fiso olur. Zaten hiçbir yerde gözükmeyecek demektir bu. Başlangıcı esas alınca bugün pazartesi 16.03.2026, Ramazan'ın 28'iydi, yani Ramazan'ın son günü. Yarın bayram aslında. Alttaki resimlerde son hilal İstanbul'da hesaba göre batıda güneybatıda en son saat 16:20'lerde görülecekti. Bakabilen olsaydı aslında yarın bayram yani.